Koolmonoxidevergiftiging voorkomen begint met weten dat je het gas niet merkt. Koolmonoxide ruik je niet, zie je niet en proef je niet. Toch overlijden er volgens het RIVM in Nederland elk jaar ongeveer 10 mensen aan en komen er zo’n 150 in het ziekenhuis terecht.
Het goede nieuws: je kunt het grotendeels voorkomen. In dit artikel ontdek je waar koolmonoxide vandaan komt, hoe je de klachten herkent, waar je een melder ophangt en wat je doet als hij afgaat. Ook bij een stroomstoring, als mensen eerder naar een kachel of brander grijpen.
Dit artikel bevat affiliate links. Koop je via zo’n link, dan ontvangen wij een kleine commissie. Voor jou verandert er niets.
Wat is koolmonoxide en waar komt het vandaan?
Koolmonoxide, of CO, ontstaat als iets niet goed verbrandt. Het gas zorgt ervoor dat je bloed minder zuurstof kan opnemen. Omdat je het niet ruikt, heb je vaak pas door dat er iets mis is als je klachten krijgt.
In huis komt koolmonoxide vooral uit toestellen die gas of brandstof verbranden. Het RIVM noemt onder meer:
- geisers zonder afvoer
- open haarden
- gaskachels
- gasfornuizen
- oude of slecht onderhouden cv-ketels
Volgens de brandweer kan het ook ontstaan bij het stoken van hout of pellets, bij olie en brandbare vloeistoffen en bij veel kaarsen in een dichte ruimte.
Hoe herken je een koolmonoxidevergiftiging?
De klachten lijken op griep. Daardoor worden ze vaak niet herkend. De brandweer noemt deze signalen:
- hoofdpijn
- misselijkheid
- duizeligheid
- pijn op de borst
Bij een hoge concentratie raak je bewusteloos en kan het dodelijk zijn. Wacht dus niet af. Heb je deze klachten thuis, sta dan op en ga naar buiten. Worden de klachten buiten minder, dan kan koolmonoxide de oorzaak zijn.
Let ook op als meerdere mensen in huis tegelijk dezelfde klachten hebben, of als de klachten verdwijnen zodra je een tijdje weg bent. Dat zijn aanwijzingen dat het niet om een gewone griep gaat.
Zo voorkom je koolmonoxidevergiftiging
De brandweer vat het samen in drie woorden: ventileer, controleer en alarmeer. Doe je alle drie, dan ben je goed beschermd.
Ventileer
Een toestel heeft zuurstof nodig om goed te branden. Zet daarom altijd een raam op een kier of houd een ventilatierooster open, dag en nacht. Ook in de winter, als het verleidelijk is om alles dicht te doen.
Controleer
Laat je cv-ketel, geiser, kachel en schoorsteen elk jaar nakijken door een vakman. Sinds 1 april 2023 mag een gastoestel alleen nog worden geplaatst en onderhouden door een bedrijf met een CO-vrij certificaat. Vraag daar naar als je een installateur belt.
Volgens de brandweer gaat het vaak mis door te weinig frisse lucht, vuil in het toestel, een slecht afgestelde ketel, een lek in de afvoer of het stoken van nat hout. Een fout aangesloten kachel is ook een bekende oorzaak.
Alarmeer
Hang een koolmonoxidemelder op. Kies er een met de norm NEN-EN 50291 op de verpakking en het liefst een die 5 tot 10 jaar meegaat, zoals deze koolmonoxidemelder met een batterij die 10 jaar meegaat. Een rookmelder reageert niet op koolmonoxide, dus je hebt ze allebei nodig. Welke rookmelder past, ontdek je in rookmelder op batterij.
Waar hang je een koolmonoxidemelder op?
De juiste plek hangt af van de ruimte. De brandweer geeft op haar pagina over de plek van een koolmonoxidemelder twee situaties.
In een ruimte met een cv-ketel, kachel of geiser
Hang de melder aan het plafond, midden in de ruimte. Houd 1 tot 3 meter afstand van het toestel en minstens 30 centimeter van de muren. Bij een schuin plafond hang je hem aan de schuine kant.
In een slaapkamer of andere ruimte
Hang de melder op ademhoogte. In een slaapkamer is dat de hoogte waarop je ligt, in de woonkamer de hoogte waarop je zit.
Hang een melder nooit naast een ventilatierooster, achter een gordijn of kast, of direct boven het fornuis. Staat er in de handleiding iets anders, neem dan contact op met de leverancier.
Signalen van een toestel dat niet goed brandt
Kijk eens naar de vlam van je gasfornuis, geiser of kachel. Bij een goede verbranding is de vlam blauw. Een geeloranje vlam betekent volgens de brandweer dat er te weinig zuurstof is. Dan komt er meer koolmonoxide vrij.
Zie je zo’n vlam, zet het toestel dan uit en laat het nakijken door een installateur. Een melder blijft wel nodig, want je ziet niet bij elk toestel de vlam.
Extra gevaar bij een stroomstoring
Valt de stroom lang uit, dan valt vaak ook de verwarming uit. Mensen gaan dan improviseren met een kachel, een brander of een aggregaat. Juist dan is het risico op koolmonoxide groot.
Een barbecue en een aggregaat horen buiten. Het RIVM schrijft dat ze buiten een beperkt risico geven, maar binnen wel gevaarlijk kunnen zijn. Zet ze dus nooit in huis, in de garage of in de schuur. Hoe je een aggregaat veilig gebruikt, ontdek je in aggregaat kopen.
Gebruik je binnen een gasbrander of kachel, zorg dan altijd voor frisse lucht en hang een koolmonoxidemelder in dezelfde ruimte. Veiliger is het om warm te blijven zonder vuur. Hoe je dat aanpakt, ontdek je in warm blijven zonder verwarming. Wil je stroom zonder uitlaatgassen, dan zijn er ook opties die binnen veilig zijn. Die zetten we op een rij in noodstroom thuis.
Wat doe je als de melder afgaat?
Gaat de koolmonoxidemelder af, of denk je dat er koolmonoxide in huis is? Handel dan meteen:
- Ga met iedereen in huis naar buiten.
- Bel 112 en vraag om de brandweer.
- Laat daarna een installateur meten waar het vandaan kwam, voordat je het toestel weer gebruikt.
Ga niet eerst zelf op zoek naar de oorzaak. Elke minuut binnen is er een te veel.
Zo ben je goed beschermd
Koolmonoxidevergiftiging voorkomen komt neer op drie dingen. Zorg voor frisse lucht, laat je toestellen elk jaar nakijken en hang een melder met de norm NEN-EN 50291 in elke ruimte met een verbrandingstoestel en in de slaapkamers. Gebruik bij een stroomstoring nooit een barbecue of aggregaat binnen. Loop vandaag nog even door je huis: waar staat een toestel dat gas of hout verbrandt? En hangt daar al een melder?
Een veilig huis is de basis van een goede voorbereiding. Wil je weten wat je nog meer nodig hebt voor de eerste 72 uur? Haal hieronder de gratis gids binnen.
Veelgestelde vragen over koolmonoxidevergiftiging voorkomen
Dat verschilt per melder. De brandweer raadt aan een melder te kiezen die 5 tot 10 jaar meegaat. Op de melder of in de handleiding staat tot wanneer hij werkt. Vervang hem daarna.
Zonder toestel dat gas, olie of hout verbrandt, is de kans op koolmonoxide in huis kleiner. Maar gebruik je een open haard, kaarsen of bij een storing een gasbrander, dan heb je er wel een nodig.
Hang er een in elke ruimte met een toestel dat gas, olie of hout verbrandt. Daar hangt hij aan het plafond. Hang daarnaast een melder op ademhoogte in de slaapkamers, want daar merk je zelf niets als je slaapt.
Blijf scherp. Blackout Base, uit.